Demir Eksikli─či Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Demir Eksikli─či Nedir, Belirtileri Nelerdir?

1 ┼×ubat 2024

D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ÔÇÖn├╝n ├Ânde gelen sa─čl─▒k sorunlar─▒ndan biri olarak tan─▒mlad─▒─č─▒ demir eksikli─či T├╝rkiyeÔÇÖde de bir├žok sa─čl─▒k sorununa yol a├žabilen bir halk sa─čl─▒─č─▒ sorunudur. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda, aneminin ya┼čla birlikte t├╝m ya┼č gruplar─▒nda art─▒┼č g├Âsterdi─či ve %10'lara kadar ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir. T├╝rkiye'deki ├╝reme d├Ânemindeki kad─▒nlar─▒n yakla┼č─▒k olarak 2/3'├╝nde demir eksikli─či, 1/3'├╝nde ise anemi saptanm─▒┼čt─▒r.

├çocuklarda ise mental, motor ve kognitif fonksiyonlar─▒ etkiledi─činden, ├žocuklar─▒n tedavi edilmedi─činde zeka puanlar─▒nda kal─▒c─▒ d├╝┼č├╝┼če sebep oldu─ču ├žarp─▒c─▒ bir ger├žektir. Demir eksikli─či ve kans─▒zl─▒k belirtileri, v├╝cutta sadece anemi ile s─▒n─▒rl─▒ kalmayan bir├žok ba┼čka sorununa da yol a├žabilir. V├╝cudun bu hayati minerali olan demirin eksikli─činin gelin hep birlikte neler yapabilece─čine birlikte bakal─▒m.

Demir Eksikli─či Neden Olur?

V├╝cutta yeterli demir bulunmamas─▒ durumu olan anemi, ├že┼čitli fakt├Ârlerden kaynaklanabilir. Demir eksikli─či nedenleri aras─▒nda; yetersiz ve dengesiz beslenme, demirin emilimini engelleyen sa─čl─▒k problemleri, a┼č─▒r─▒ kan kayb─▒ (├Ârne─čin a─č─▒r adet kanamalar─▒ veya i├ž kanama), gebelik gibi artm─▒┼č demir ihtiyac─▒ durumlar─▒ yer al─▒r.┬á

V├╝cuttaki demir, ├Âzellikle hemoglobin ├╝retiminde ├Ânemli rol oynar. Hemoglobin, k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝crelerinin oksijen ta┼č─▒mas─▒n─▒ sa─člar. Yeterli demir al─▒m─▒ olmad─▒─č─▒nda, kans─▒zl─▒k meydana gelir. Anemi, v├╝cudun dokular─▒na yeterli oksijen ta┼č─▒nmamas─▒ durumudur ve ciddi sa─čl─▒k problemlerine neden olabilir.

Demir Eksikli─či Belirtileri

Demir emiliminin ├Ân├╝ne ge├žen baz─▒ fakt├Ârler y├╝z├╝nden ki┼činin v├╝cudunda demir eksikli─či belirtileri ortaya ├ž─▒kar. Bunlar ├Âzetle a┼ča─č─▒daki gibidir:

  • Halsizlik Yorgunluk: V├╝cutta oksijen ta┼č─▒yan k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝crelerinin ├╝retimini etkiler. Bu da enerji seviyelerinin d├╝┼čmesine ve s├╝rekli halsizlik hissine neden olabilir.
  • Soluk Cilt, Zay─▒f Sa├žlar, Kolay K─▒r─▒lan T─▒rnaklar: Demir, sa─čl─▒kl─▒ cilt ve sa├ž h├╝crelerinin olu┼čumu i├žin de ├Ânemlidir. Cildi soluk g├Âsterip ve sa├ž d├Âk├╝lmesinin artmas─▒na yol a├žabilir. T─▒rnaklar kat kat ayr─▒l─▒p k─▒r─▒labilir.
  • Zay─▒flam─▒┼č Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k: Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini zay─▒flat─▒p v├╝cudu enfeksiyonlara a├ž─▒k hale getirebilir ve s─▒k s─▒k hastalanman─▒za neden olabilir. Ayn─▒ zamanda enfeksiyonlarla m├╝cadele yetene─čini azaltarak iyile┼čme s├╝resinin uzamas─▒na neden olabilir.
  • PMS Semptomlar─▒n─▒ etkiler: ├Âzellikle gen├ž k─▒zlarda s─▒k├ža g├Âr├╝len premenstr├╝el sendrom (PMS) semptomlar─▒n─▒ ┼čiddetlendirebilir.
  • Kognitif fonksiyonlar─▒ etkiler: Konsantrasyon sorunlar─▒na ve dikkat eksikli─čine yol a├žarak ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ne neden olabilir.
  • Mental sa─čl─▒─č─▒ etkiler: Bunun yan─▒ s─▒ra, anemi, depresyon ve anksiyete aras─▒nda ili┼čki ara┼čt─▒rmalarda g├Âsterilmi┼čtir.
  • Kalp sa─čl─▒─č─▒n─▒ etkiler: Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, kans─▒zl─▒─č─▒n kardiyovask├╝ler hastal─▒klar─▒n riskini art─▒rd─▒─č─▒ bulunmu┼čtur. Kardiyovask├╝ler hastal─▒klar─▒ olan ki┼čilerde anemi g├Âr├╝lmesi ortak parametrelerden biridir.

Yol a├žabilece─či potansiyel sorunlara bakt─▒─č─▒m─▒zda, demir emiliminin eksikli─či ├Ânemli hastal─▒klar─▒n ilk sinyali olabilece─čini s├Âyleyebiliriz. Yukar─▒da yer alan belirtileri kendinizde ya da bir yak─▒n─▒n─▒zda g├Âzlemliyorsan─▒z mutlaka bir hekime ba┼čvurun. Do─čru tedavi, demirden zengin g─▒dalarla beslenme ve doktorunuzun ├Ânerileriyle daha sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam s├╝rebilmek m├╝mk├╝nd├╝r.

Soluk g├Âr├╝n├╝m
Halsizlik
Çarpıntı
Sa├ž d├Âk├╝lmesi, kolay k─▒r─▒lan t─▒rnaklar
Konsantrasyon bozuklu─ču
Sinirlilik hali,
Uykuya e─čilim

Kans─▒zl─▒k Nas─▒l Tedavi Edilir?

Anemi Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur?

Hem klinik g├Âzlemlere hem de detayl─▒ laboratuvar testlerine dayan─▒larak anemi tan─▒s─▒ yap─▒l─▒r. ─░lk ad─▒m olarak, doktor hastan─▒n semptomlar─▒n─▒ ve t─▒bbi ├Âyk├╝s├╝n├╝ de─čerlendirir. Kans─▒zl─▒k belirtileri, tan─▒ s├╝recinde ├Ânemli ipu├žlar─▒ sunar. Ard─▒ndan, kan testleri ile kanda demir eksikli─či do─črulan─▒r. Bu testler aras─▒nda tam kan say─▒m─▒ (hemoglobin ve hematokrit seviyeleri gibi), ferritin seviyesi, serum demir seviyesi, total demir ba─člama kapasitesi (TIBC) ve transferrin doygunlu─ču bulunur. Bu de─čerlerin d├╝┼č├╝k ├ž─▒kmas─▒, eksikli─čin varl─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Ayr─▒ca demir eksikli─či anemisi te┼čhisinde, k─▒rm─▒z─▒ kan h├╝crelerinin boyutu ve ┼čekli de incelenir. Bahse konu testler, sadece eksikli─čin varl─▒─č─▒n─▒ de─čil, ayn─▒ zamanda eksikli─čin ┼čiddetini ve potansiyel altta yatan nedenleri de belirlemede kritik ├Âneme sahiptir.

Kans─▒zl─▒k Nas─▒l Tedavi Edilir?

E─čer demir eksikli─či diyetle al─▒nan demirin yetersizli─činden kaynaklan─▒yorsa, demir bak─▒m─▒ndan zengin g─▒dalar─▒n diyet i├žerisine eklenmesi ve oral demir takviyeleri ├Ânerilir. Tedavi genellikle oral demir takviyelerinin yan─▒ s─▒ra demir emilimini art─▒rabilecek diyet de─či┼čikliklerini i├žerir.┬á

Oral demir takviyeleri yeterli olmad─▒─č─▒nda veya hasta taraf─▒ndan tolere edilemedi─činde, intraven├Âz (IV) demir tedavisi d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Tedavi s├╝reci boyunca hastan─▒n demir seviyeleri d├╝zenli olarak izlenir ve gerekli doz ayarlamalar─▒ yap─▒l─▒r. Tedavinin amac─▒, demir seviyelerini normal aral─▒─ča getirmek ve aneminin neden oldu─ču semptomlar─▒ hafifletmektir.

Demir Eksikli─čine Ne ─░yi Gelir?

Demir a├ž─▒s─▒ndan zengin bir beslenme rejimi anemi tedavisinde esast─▒r. K─▒rm─▒z─▒ et, tavuk, bal─▒k, ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler, baklagiller, kuru meyveler ve demirle zenginle┼čtirilmi┼č tah─▒llar gibi demir bak─▒m─▒ndan zengin g─▒dalar─▒n t├╝ketilmesi ├Ânerilir. Bunun yan─▒ s─▒ra C vitamini i├žeren g─▒dalar─▒n demir emilimini artt─▒rd─▒─č─▒ bilinmektedir. Dolay─▒s─▒yla demir a├ž─▒s─▒ndan zengin yiyeceklerle birlikte C vitamini a├ž─▒s─▒ndan zengin meyve ve sebzelerin (├Ârne─čin, portakal, ├žilek, kivi, brokoli) t├╝ketilmesi faydal─▒d─▒r. Demir emilimini engelleyebilecek kalsiyum ve kafein gibi maddelerden ka├ž─▒nmak da ├Ânemlidir. Demir takviyesi al─▒n─▒rken, bu t├╝r g─▒dalar─▒n t├╝ketimine dikkat edilmesi gerekir.

Sa─čl─▒kl─▒ bir diyet ve ya┼čam tarz─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra baz─▒ durumlarda ek takviyelere ihtiya├ž duyulabilir. Bu noktada SidrexÔÇÖin sundu─ču "Lipo Iron Complex" gibi ├Âzel olarak form├╝le edilmi┼č demir takviyeleri devreye girer. Lipo Iron Complex, anemiye kar┼č─▒ m├╝cadelede etkili bir ├ž├Âz├╝m sunmak ├╝zere tasarlanm─▒┼čt─▒r ve demir emilimini maksimize etmek i├žin geli┼čmi┼č form├╝llere sahiptir. Bu takviye, kans─▒zl─▒─č─▒ gidermeye ve semptomlar─▒n─▒ azaltmaya yard─▒mc─▒ olabilir. ─░lgilenenler daha fazla bilgi ve sat─▒n alma se├ženekleri i├žin Sidrex.com web sitesini ziyaret edebilirler.

1- J Health Sci Med 2018; 1(2): 40-44
2- https://www.thd.org.tr/thdData/Books/332/turkiye-de-demir-eksikligi-anemisi-ve-guncel-yaklasim-erol-erduran.pdf
3- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9805408/#

Bunlar da ilginizi ├žekebilir